Perimenopauze: herken de eerste symptomen

Je menstruatie is opeens wat onregelmatiger. Je slaapt slechter dan vroeger. En soms reageer je prikkelbaarder dan jezelf lief is. Kan dit al de overgang zijn, terwijl je nog gewoon ongesteld bent? Ja, dit kan. Dit is de perimenopauze en veel vrouwen lopen er jaren mee rond voor ze de link leggen.

Het kortste antwoord: de perimenopauze zijn de jaren vóór je laatste menstruatie. Het eerste teken is meestal een verandering in je cyclus: korter, onregelmatiger of gewoon anders dan je gewend bent. Gemiddeld begint deze fase rond je 45e, maar bij sommige vrouwen al vanaf hun 40e. De meeste vrouwen krijgen hun laatste menstruatie rond hun 51e.

Wat is de perimenopauze?

De menopauze zelf is één moment: de dag waarop je 12 maanden na elkaar niet meer ongesteld bent geweest. Maar je lichaam begint daar al jaren vóór aan: in de perimenopauze beginnen je eierstokken langzaam minder hormonen aan te maken. Niet in één keer, maar met schommelingen. De ene maand is er nog volop oestrogeen, de andere maand een stuk minder. Die wisselingen zorgen voor de eerste klachten en die kunnen enkele jaren aanhouden.

Wat zijn de eerste signalen?

Elke vrouw is anders, maar dit zijn de klachten die het vaakst eerst opduiken:

• Een veranderende cyclus. Korter, langer, onregelmatiger of zwaarder dan voorheen. Dit is meestal het allereerste teken.
• Opvliegers of nachtzweten. Een plotse golf van warmte in je borst, hals of gezicht, soms met zweten of hartkloppingen.
• Slaapproblemen. Moeilijk inslapen, vaak wakker worden of wakker worden van de warmte.
• Vermoeidheid. Niet de vermoeidheid van een drukke week, maar een moeheid die er blijft hangen.
• Stemmingswisselingen of prikkelbaarheid. Kort lontje, sneller geëmotioneerd, jezelf er niet meer bij herkennen.
• Concentratieproblemen. Woorden zoeken, dingen vergeten, je hoofd voelt "vol".

Je hoeft al deze klachten niet te hebben. Sommige vrouwen merken alleen hun cyclus veranderen, anderen hebben vooral last van slapeloze nachten.

"Ben ik daar niet te jong voor?"

Nee. De perimenopauze kan al rond je 40e beginnen en bij sommige vrouwen zelfs eerder. Ik hoor vaak dat vrouwen jarenlang twijfelen: "Het zal wel aan mijn werk liggen", "Ik ben gewoon moe", "Iedereen heeft weleens een kort lontje". Ondertussen schommelen hun hormonen al een hele tijd. Als je rond de 40 bent en meerdere van deze signalen herkent, is de overgang een reële verklaring. Je klachten zijn echt, ook al menstrueer je nog.

Goed om te weten: een arts kan de perimenopauze meestal herkennen aan je verhaal en je cyclus. Bloedonderzoek is vaak niet nodig, juist omdat de hormonen schommelen: een enkele meting zegt weinig.

Wat kun je zelf doen?

Houd bij wat er gebeurt. Noteer een paar maanden je cyclus en je klachten, bijvoorbeeld in een agenda of app. Zo zie je patronen en een gesprek met je huisarts of met mij wordt een stuk concreter dan "ik voel me niet goed".

Kijk naar je leefstijl. Gezond eten, voldoende bewegen, je stress beperken en goed slapen: het klinkt simpel, maar juist in deze fase maakt het echt verschil. Je hoeft niet alles tegelijk te veranderen; kleine stappen tellen.

Neem je klachten serieus. Je hoeft niet te wachten tot "het echt erg wordt". Vroeg beginnen met begeleiding voorkomt vaak veel leed.

Wat kun je verwachten van een eerste gesprek?

We starten nooit vanaf nul. Vooraf vul je de Greene Climacteric Scale in, een wetenschappelijk gevalideerde vragenlijst die je klachten in kaart brengt. Zo hebben we meteen een objectief beeld van wat er bij jou speelt. Van daaruit kijken we samen wat jou kan helpen: van gerichte leefstijladviezen tot, als dat nodig is, een goed voorbereid gesprek met je huisarts of gynaecoloog.

Vitactief zit in Schoten, in de regio Antwerpen. Plan gerust een eerste gesprek; je hoeft dit niet alleen uit te zoeken.

Bronnen: NHG-Standaard 'De overgang' en Thuisarts.nl (Nederlands Huisartsen Genootschap).