Bio-identieke hormonen: wat is het?

Je komt de term overal tegen: in boeken, op sociale media, in gesprekken met vriendinnen. Bio-identieke hormonen zouden "natuurlijker" en "veiliger" zijn dan gewone hormoontherapie. Maar wat is het nu eigenlijk? En klopt die belofte? Tijd voor een eerlijk antwoord, want hier wordt veel onduidelijke taal verkocht.

Het kortste antwoord: 'bio-identiek' betekent dat een hormoon chemisch gezien identiek is aan het hormoon dat je lichaam zelf aanmaakt. Het klinkt natuurlijker, maar het is vooral een verkoopterm. Er is geen enkel wetenschappelijk bewijs dat bio-identieke hormonen veiliger zijn, minder bijwerkingen geven of het risico op borstkanker verlagen in vergelijking met gewone hormoontherapie. Dat is de conclusie van onafhankelijke, medische instanties.

Wat betekent 'bio-identiek'?

Je lichaam maakt zelf hormonen aan, zoals oestrogeen en progesteron. Een hormonenpreparaat heet 'bio-identiek' als de stof erin chemisch exact hetzelfde gebouwd is als je eigen hormoon. Dat klinkt bijzonder, maar hier komt het punt: de meeste gangbare hormoonpreparaten, degene die je huisarts voorschrijft, zijn dat óók of komen er sterk mee overeen. Bio-identiek is dus geen aparte categorie geneesmiddelen. Het is een label dat vooral in marketing wordt gebruikt.

Klinkt natuurlijk, maar is het beter?

Dat is precies de claim die onderzocht is en het antwoord is: nee. Onafhankelijke medische instanties, waaronder het Vlaamse Gezondheid en Wetenschap, hebben de wetenschappelijke literatuur hierover samengevat:

• Er is geen bewijs dat bio-identieke hormonen veiliger zijn dan gangbare hormoontherapie.
• Er is geen bewijs dat ze minder bijwerkingen geven.
• Er is geen bewijs dat ze het risico op borstkanker verlagen.

De meeste hormoonpreparaten die op de markt komen, zijn bovendien zeer streng getest op veiligheid en werkzaamheid. Dat geldt voor gewone therapie én voor bio-identieke varianten. Het algemene advies blijft dan ook: gebruik hormonen bij voorkeur zo kort mogelijk en alleen bij (peri)menopauzale klachten.

Waar komt de hype vandaan?

Veel van de belangstelling komt uit de Verenigde Staten, onder andere door bekende personen die enthousiast vertelden over hun eigen "natuurlijke" hormonen. Via sociale media is die boodschap ook bij ons beland, vaak zonder medische context. Begrijpelijk: de belofte "natuurlijk, dus veilig" klinkt aantrekkelijk, juist als je twijfelt over hormonen. Maar 'natuurlijk klinkend' is geen medisch argument.

Hoe kijken we hiermee om in de praktijk?

Ik merk dat veel vrouwen met deze vraag zitten: "Zou zoiets bio-identieks iets voor mij zijn?" Mijn antwoord is altijd: laten we er samen goed naar kijken. Tijdens een consult informeer ik je grondig over de mogelijkheden, over wat wel en niet bewezen is en over de vragen die je je arts kan stellen. Zo kan je een weloverwogen keuze maken, in plaats van afgaan op wat je online tegenkomt.

Ook belangrijk: hormonen zijn niet de enige weg. Voor veel klachten bestaan er niet-hormonale opties en vaak is er al veel winst te halen met aanpassingen in leefstijl, voeding en slaap. Is hormonale therapie niet mogelijk of niet gewenst, dan verkennen we samen die andere wegen.

Vragen mee naar je arts?

Wie met hormoontherapie wil starten, belandt bij de huisarts of gynaecoloog. Goed voorbereid gaan maakt dat gesprek een stuk makkelijker. In een eerste gesprek bij Vitactief maken we samen een overzicht van je klachten (met de Greene Climacteric Scale als objectieve basis) en bereiden we zo'n gesprek voor. Zo stap je de spreekkamer in met een helder verhaal in plaats van losse vragen.

Vitactief zit in Schoten, in de regio Antwerpen. Je bent van harte welkom.

Bronnen: Gezondheid en Wetenschap (Vlaams instituut voor gezondheidspromotie, factcheck 'Bio-identieke hormonen in de menopauze zijn niet veiliger dan synthetische', augustus 2024) en NHG-Standaard 'De overgang'.